Savršenstvo

Moj prijatelj i kolega QQLELE u svom Veselom četvrtku redovno vam piše o svojim sjećanjima na neka protekla fudbalska prvenstva Evrope i ovo nije nikakav Veseli petak sličnog sadržaja. Ovo je samo lič sjećanje na turnir koji je izrodio jednog od najboljih i najvećih fudbalera svih vremena. Tema je zapravo on, a samo EP je tek kamen temeljac svemu što će uslijediti kasnije.

Evropskog prvenstva 1984. u Francuskoj se sjećam samo u fragmentima i kroz maglu, a prvi kontinentalni turnir koji sam doživio i pratio svjesno i u potpunosti je bilo EP 1988. godine u SR Njemačkoj. Tada još u kompaktnom formatu sa osam učesnika podijeljenih u dvije grupe, iz kojih su se po dva prvoplasirana tima plasirala direktno u polufinale.

U prvoj grupi su uloge favorita bile jasne: Domaćin i svjetski vicešampion Njemačka, sa ekipom koja će dvije godine kasnije postati najbolja na planeti, te Italija sa već Baresijem, Bergomijem, mladim Maldinijem, iskusnim Ancelottijem (Da, zaista se sjećam Carletta iz igračkih dana), Mancinijem… Favoriti su se na kraju bez većih problema i plasirali u polufinale.

Situacija u drugoj grupi je bila malo komplikovanija. Bili su tu jaki Englezi predvođeni napadačem Linekerom i Sir Bobby Robsonom na klupi, tehnički i taktički odličan i iskusan tim SSSR-a, te talentovana ekipa Holandije koja je važila za favorita iz sjene i kao moguće iznenađenje turnira. Irska je važila za potpunog autsajdera. Prvo mjesto Sovjeta i nije predstavljalo neko iznenađenje, dok su tri poraza i posljednje mjesto Engleske bili senzacija. Drugo mjesto je zauzela Holandija.

E, Holandija i taj tim „Oranje boven“ nas vodi i ka glavnom junaku ove priče. Kostur ekipe legendarnog trenera Rinusa Michelsa činili su prije svega igrači PSV Eindhovena, koji je samo par sedmica ranije osvojio Kup evropskih šampiona: Golman Hans van Breukelen, defanzivci Ronald Koeman i Berry van Aerle, omaleni tehničar Gerald Vanenburg i napadač Wim Kieft. Pored njih su tu bili i vedete Ajaxa Aron Winter, Arnold Mühren, John van’t Schip i Jan Wouters, kao i Frank Rijkaard, tada još zvanično član španske Zaragoze. Ipak, glavna zvijezda ekipe bio je njen kapiten – Ruud Gullit. Ofanzivac surinamskog porijekla je već godinu dana predvodio i tim AC Milana, koji je predvođen njim osvojio titulu šampiona Italije, u to vrijeme daleko najjača i najkvalitetnija liga na svijetu. Tog ljeta 1987. milanski velikan u vlasništvu medijskog magnata Silvija Berlusconija je, pored Gullita, doveo još jednog Holanđanina - napadača Marca van Bastena iz Ajaxa. Tada 23-godišnji špic je u Milan došao sa oreolom jednom od najperspektivnijih napadača u Evropi. Od 1984. do 1987. van Basten je bio najbolji strijelac holansdkog prvenstva, a prije prelaska u Milano sa Ajaxom je osvojio i Kup pobjednika kupova, gdje je u finalu protiv Lokomotive Leipzig postigao pobjedonosni gol. Ipak, ta prva sezona na San Siru, i pored osvojenog naslova prvaka, za njega je protekla dosta skromno. Dok je Gullit od starta bio neprikosnoveni vođa i udarna igra u timu Ariga Sacchija, van Basten je uglavnom sjedio na klupi. Massaro i Virdis su bili prvi izbor u napadu, a Holanđanin je postigao svega tri gola u jedanaest nastupa.

Stoga niko nije bio iznenađen da je pred EP 1988. van Basten važio kao druga, možda čak i treća opcija u napadu nacionalne selekcije. I zaista, prvi meč protiv SSSR-a započeo je na klupi za rezerve, ušavši u igru tek pola sata prije kraja. Sovjeti su pobijedili sa 1:0, a visoki i vitki napadač se nije posebno istakao u tih 30ak minuta na terenu.

U naredni meč protiv favorizovane Engleske holandska selekcija je ušla sa imperativom pobjede, a poraz bi značio kraj svih nada za plasman u polufinale. Pomalo neočekivano, Rinus Michels je van Bastenu pružio šansu od početka. U retrospektivi odluka od istorijskog značaja – tog 15. juna 1988. u Düsseldorf svijet je svjedočio rođenju jednog od najboljih napadača u istoriji fudbala. Holanđani su dobili rezultatom 3:1, a Marco je postigao sva tri gola i pružio jednu od najdominantnijih partija u istoriji Evropskih prvenstva sve do danas.

Pobjedom protiv Irske od 1:0 Michelsov tim je ovjerio plasman u polufinale, a tamo je čekao najveći favorit turnira, domaćin SR Njemačka. Meč u Hamburgu, 22. juna 1988, ući će u istoriju kao jedan od najlegendarnijih duela ove dvije rivalske fudbalske velesile. Uprkos nespornom kvalitetu, talentu i želji za revanšom za nesrećni poraz u finalu Svjetskog prvenstva 1974., „Lale“ su već odavno nosile imidž gubitnika koji u odsudnim momentima i utakmicama uvijek posrne i zakaže. Matthäus je domaćina doveo u vodstvo sa penala u 55. minutu, ali Koeman je uzvratio u 74., takođe sa bijele tačke. I, kada se činilo da nas čekaju produžeci, fantastični Marco van Basten je bio brži od Kohlera i u 88. minutu postigao gol za plasman u finale. Revanš za 1974. je bio potpun. Već tada je napadač Milana važio za glavnu zvijezdu i najveću senzaciju turnira. Međutim, najbolje je tek uslijedilo.

Kao i 1974., ponovo finale, ponovo Olimpijski stadion u Münchenu, ovog puta protiv odličnih i savršeno organizovanih Sovjeta. Od prvog minuta je bilo jasno da Holanđani po svaku cijenu žele da odbace oreol gubitnika i da su odlučni da osvoje prvi veliki internacionalni trofej. Gullit je glavom načeo SSSR, a u 54. minutu se desio jedan od najvećih, najantologijskih momenata u istoriji fudbala. Marco van Basten je postigao jedan od najljepših golova koje je svijet ikada vidio, gol koji zahvaljujući internetu danas vjerovatno poznaje svaki ljubitelj fudbala na planeti. Mi koji smo taj momenat doživjeli uživo pred TV ekranima, nikada ga nećemo zaboraviti.

Do tog EP u Njemačkoj, Marco van Basten nije bio anonimus, ali nije bio više od jednog od najperspektivnijih napadača u Evropi, iza čije karijere je nakon loše prve sezone u Milanu stajao veliki znak pitanja. Nakon ovog turnira, Marco van Basten je bio najveća senzacija u svjetskom fudbalu. Uslijedile su godine njegove potpune dominacije evropskim fudbalom, prije svega na klupskom nivou. Taj Milan je postao jedna od najdominantnijih i najuspješnijih ekipa u istoriji, a van Basten njen neprikosnoveni superstar. Dva uzastopna trijumfa u KEŠ-u, dva svjetska klupska naslova, tri šampionske titule u Italiji, tri nagrade za najboljeg fudbalera Evrope, dva puta najbolji igrač svijeta – ovo su samo neki od velikih uspjeha ovog čudesnog fudbalera. Ako bi neko mlađi bacio oko na njegove statistike u karijeri, vjerovatno ne bi bio previše impresioniran. Nije to ni blizu dominantnim brojkama Lea Messija i Cristiana Ronalda. Razlog je činjenica da je Marco van Basten na vrhuncu snage, dominacije i moći, 1992. godine, doživio tešku povredu članka koja mu je faktički u 28. godini života završila karijeru. Uslijedile su brojne operacije, nebrojeni pokušaji da se vrati, teška povreda koljena, dodatne operacije i oporavci, ali sve je bilo uzalud. Posljednji meč u karijeri odigrao je u finalu KEŠ-a 26. maja 1993. – na mjestu svog najvećeg trijumfa, Olimpijskom stadionu u Münchenu. Sudbina je na kraju bila nemilosrdna, Milan je izgubio, a van Bastena više nikada nismo vidjeli na terenu. 1995. godine je i zvanično završio karijeru kao sportski invalid.

Marco van Basten je uz brazilskog Ronalda najbolji napadač kojeg sam lično gledao. Tragične povrede su obojici uskratile dužu i bolju karijeru, ali dok je R9 nakon najteže povrede ipak uspio trijumfalno da se vrati, osvoji titulu svjetskog šampiona i najboljeg strijelca turnira, a onda odigra još nekoliko vrhunskih sezona za najveće klubove, Holanđanina je sopstveno tijelo zaustavilo zauvijek na samom vrhuncu karijere. Ronaldo je sasvim sigurno najdominantniji i najjači napadač kojeg pamtim, ali on nikada nije bio klasična devetka. On je bio „Fenomen“ i igrao neku svoju igru. Van Basten, sa druge strane, je bio klasični špic, kao iz udžbenika. Po mom subjektivnom sudu, najbolji i najveći klasični napadač kojeg je svijet vidio. Savršen, bez slabe tačke, bez mane. Jedina mana je bilo njegovo tijelo.

Video snimci na Internet platformama ni najmanje ne pokazuju kakav igrač je bio van Basten. Kompilacije golova i najljepših poteza su svakako obligatorna kategorija za svakog ko voli fudbal, ali on je bio mnogo više od toga. Na lopti je bio fenomenalan, tehnički savršen. Kontrolisao je i najteže pasove. Bio je neopisivo snažan, tijelom štitio loptu i protiv najrustikalnijih defanzivaca. U driblingu je legenda Ajaxa i Milana takođe bila na najvišem nivou, na najmanjem prostoru je mogao izigrati protivnike do vrtoglavice – nesvakidašnje pri visini od 1,88 m. Koristio je varijacije tempa, varke tijelom, lažnjake, imao ubojit i precizan šut sa obje noge, uz ekstremno jaku dinamiku. Ponašao se vrlo strpljivo i čekao da se protivnik pomakne kako bi ga kaznio.

Međutim, van Basten često uopšte nije morao kontrolisati loptu, već ju je prenosio dalje prvim kontaktom. Nažalost, nedostaje mi superlativ koji opisuje koliko savršeno je to radio.

Igra glavom je tek bila priča za sebe: Visina, skočnost, balans, tajming. Imao je sve, bio je savršen i u ovom segmentu igre. Gol protiv Reala u Madridu najupečatljivije oslikava kako jedinstven je van Basten bio u igri glavom. Meni lično je ovo njegov najfascinantniji gol i jedan od najčudesnijih, najmagičnijih golova koje sam vidio do danas. Onaj volej 1988. u finalu EP je ušao u anale i zbog značaja utakmice, ali viđali smo od tada i druga volej remek djela, ali ovaj projektil glavom, ova elegancija i gracioznost u istom momentu, apsolutno su jedinstveni i neviđeni. Priznaćete da ovakav gol niste nikada vidjeli.

Pred golom je bio nemilosrdan, pogađao lijevom, desnom, glavom, sa zemlje, iz svih pozicija. Savršen spoj talenta, snage, dinamike, inteligencije i elegancije, savršen napadač, najbolja devetka ikada. Ostaje vječno pitanje šta bi bilo da nije bilo povreda. Vjerovatno bi samo nebo bilo granica. Ostaje žal što je trajalo prekratko, ali i spoznaja da je bilo zadovoljstvo i privilegija gledati fudbal Marca van Bastena.

Za kraj jedna zanimljivost: Da li ste znali da se Marco van Basten uopšte ne zove Marco? Pravo ime mu je Marcel. Marco je nadimak koji mu je dala njegova baka koja nije mogla da izgovori njegovo pravo ime. Marcel van Basten. Prerano završeno savršenstvo.

KOMENTARIŠI

Trenutno nema komentara za ovu vest.

SLIČNE VESTI